Í síðustu viku vísaði forseti Evrópsku Einkaleyfastofnunarinnar (EPO), Alison Brimelow, máli til Stóru áfrýjunarnefndar EPO (Enlarged Board of Appeals) og óskaði eftir úrskurði um ákveðin lagaatriði sem varða túlkun ákvæðis 52(2)(c) og (3) í einkaleyfasáttmála Evrópu (EPC) um einkaleyfishæfi forrita fyrir tölvur. Umrædd grein hljóðar svo:

“The following in particular shall not be regarded as inventions within the meaning of paragraph 1

(a) discoveries, scientific theories and mathematical methods;

(b) aesthetic creations;

(c) schemes, rules and methods for performing mental acts, playing games or doing business, and programs for computers;

(3) Paragraph 2 shall exclude the patentability of the subject-matter or activities referred to therein only to the extent to which a European patent application or European patent relates to such subject-matter or activities as such.” (leturbreytingar okkar).

Í bréfi forseta EPO er að finna nokkuð ítarlega umfjöllun um þetta stóra álitamál, en settar eru fram fjórar megin spurningar er snúa að afmörkun einkaleyfaverndar tölvuforrita (sjá spurningarnar hér). Fram kemur það álit að nokkrir fyrri úrskurða tæknilegu áfrýjunarnefnda EPO (Board of Appeals) í einstökum málum hafi verið misvísandi, og valdi það óvissu um túlkun.

Nú er það svo að spurningin um einkaleyfishæfi tölvuforrita er ekki ný og er skemmst að minnast mikillar umræðu og í raun átaka vegna fyrirhugaðrar tilskipunar Evrópusambandsins (sjá Directive COM 2002/0097) um einkaleyfishæfi tölvutengdra uppfinninga á árunum 2002 - 2005 en Evrópuþingið felldi tillöguna endanlega árið 2005.

Fyrir tveimur árum fór áfrýjunardómari í Bretlandi í máli Aerotel/Macrossan þess á leit við þáverandi forseta EPO, Alain Pompidou, að hann vísaði spurningunni um einkaleyfishæfi tölvuforrita til Stóru áfrýjunarnefndarinnar. Pompidou varð ekki við þeim tilmælum. Til skýringar er rétt að taka fram að forseti EPO sem getur vísað spurningum um túlkun laga til Stóru áfrýjunarnefndarinnar telji hann að upp sé komin óvissa vegna misvísandi úrskurða lægra settra áfrýjunarnefnda.

Í einföldustu mynd (séð a.m.k. frá einu sjónarhorni) má segja að spurningar sem Brimelow telur ósvarað snúist ekki um merkingu ákvæðis 52 gr. heldur hvernig beri að túlka nánar þær skilgreiningar um hvað teljist ekki til uppfinning og kemur þá enn og aftur upp spurningin um hvernig beri að túlka hugtakið “technical character” og hvort og að hvað miklu leiti það á við um og samræmist hugmyndunum og skilgreiningu um einkaleyfishæfi og takmörkunum sem settar eru í 52 gr. sáttmálans.

Nú er það svo að Stóra áfrýjunarnefndin ákvarðar sjálf hvort hún tekur málið fyrir og ef hún gerir það má gera ráð fyrir að það geti liðið langur tími, líklega einhver ár, þar til kveðinn verður upp úrskurður. Allavega þar til liggur fyrir hvort nefndin tekur málið fyrir og/eða þar til úrskurður liggur fyrir má segja að enn á ný hafi óvissan um einkaleyfishæfi tölvutengdra uppfinninga skotið upp kollinum.

Ein afleiðing þessa er að ekki er ólíklegt að einhverjar umsóknir á þessu sviði verði nú settar í bið hjá EPO og gæti það m.a. haft áhrif á þó nokkra íslenska umsækjendur.

Við hyggjumst á næstunni fjalla mun ítarlegar um þetta mál og stöðu og framtíð einkaleyfa á sviði tölvutækni.